‘Duurzaamheid is bij uitstek een ontwerpopgave voor constructeurs’

Tijl Uijtenhaak is de nieuwe trekker van de commissie Duurzaamheid van VNconstructeurs. Hij neemt het stokje over van Nils Roovers, die de commissie de afgelopen jaren stevig op de kaart heeft gezet. Uijtenhaak wil voortbouwen op wat er staat en vooral de kennis binnen de commissie beter ontsluiten. Want juist constructeurs kunnen volgens hem een doorslaggevende bijdrage leveren aan duurzamere gebouwen en infrastructuur.

“Mijn eerste taak is niet om meteen nieuwe lijnen uit te zetten, maar om te zorgen dat die energie behouden blijft en verder kan groeien.”

Nee, hij hoefde niet lang na te denken toen zich binnen VNconstructeurs een mogelijkheid voordeed om actiever te worden. Hij kende de vereniging al vanuit zijn tijd bij Haskoning, waar hij onder andere samenwerkte met Maurice Hermans en Nils Roovers. Inmiddels werkt hij alweer ruim vier jaar bij Buro Happold, dat de afgelopen jaren in Nederland groeide naar ongeveer veertig medewerkers.

Zijn loopbaan begon midden in de financiële crisis. Na zijn studies Bouwkunde en Civiele Techniek vertrok Uijtenhaak naar Londen, waar hij zeven jaar werkte. Daar zag hij hoe sterke beroepsverenigingen kennisdeling organiseren, de belangen van ingenieurs behartigen en de beroepsgroep met elkaar verbinden. “Dat vond ik altijd interessant. In Nederland werken constructeurs nog sterk vanuit hun eigen bureau en hun eigen werkwijze. Iedereen ontwikkelt zijn eigen rekentools, processen en aanpak. Terwijl we als beroepsgroep juist veel van elkaar kunnen leren en samen sterker kunnen staan.”

Dat is voor hem dan ook een belangrijke reden om zich binnen VNconstructeurs in te zetten. Naast zijn rol als trekker van de commissie Duurzaamheid is Uijtenhaak voorgedragen als bestuurslid; met die benoeming moet de Algemene Ledenvergadering in het najaar nog officieel instemmen.

Aangetrokken

Uijtenhaak voelt zich vooral aangetrokken tot projecten waarin constructie en architectuur elkaar versterken. Stations, stadions, bruggen en hoogbouw zijn voor hem interessant wanneer de constructie niet wordt weggestopt, maar mede het beeld en de kwaliteit van het ontwerp bepaalt. Die ontwerpende rol is volgens hem ook cruciaal bij verduurzaming. “Een groot deel van de materiaalgebonden CO₂-uitstoot van een gebouw zit in de draagconstructie. Er valt ontzettend veel te winnen als we vroeg in het proces de ruimte krijgen om vanuit duurzaamheid mee te ontwerpen. Hier is wel een integrale benadering nodig tussen alle disciplines, maar vooral ook buy-in van de klant. Sommige oplossingen zijn duurder of onbekend. Maar door ze goed samen in de keten uit te werken loont het op alle vlakken.”

Daarbij waarschuwt hij voor een te smalle benadering. Duurzaam construeren is namelijk niet simpelweg een kwestie van minder materiaal gebruiken of automatisch kiezen voor één bepaald materiaal. Het vraagt in zijn visie om een integrale afweging van functie, levensduur, aanpasbaarheid, hergebruik, materiaalgebruik en ruimtelijke kwaliteit. “Duurzaamheid is een ontwerpopgave en niet alleen een rekensom. Als het antwoord uitsluitend is dat we voortaan allemaal een zo eenvoudig mogelijke doos moeten bouwen, krijgen we de samenleving niet mee. De uitdaging is juist om constructies te maken die aantoonbaar duurzamer zijn én architectonische en maatschappelijke waarde hebben.”

Trekker

Als trekker van de commissie Duurzaamheid volgt Uijtenhaak, zoals gezegd, Nils Roovers op. Hij kiest bewust niet voor een vliegende start met een volledig nieuwe agenda. “Nils heeft iets goeds neergezet. Er zit ontzettend veel kennis en enthousiasme in de commissie. Mijn eerste taak is daarom niet om meteen nieuwe lijnen uit te zetten, maar om te zorgen dat die energie behouden blijft en verder kan groeien.”

Uijtenhaak ziet zijn rol vooral als verbinder. Zo wil hij de activiteiten van de commissie koppelen aan de andere inhoudelijke thema’s van VNconstructeurs, signalen uit de praktijk doorgeven aan het bestuur en gezamenlijk focus aanbrengen. Daarbij moet niet zijn eigen agenda of die van zijn werkgever leidend zijn, maar het belang van de beroepsgroep. “De commissieleden weten op onderdelen veel meer dan ik. Mijn rol is om die kennis bij elkaar te brengen, zichtbaar te maken en te helpen vertalen naar onderwerpen waar constructeurs in hun dagelijkse werk echt iets aan hebben.”

Actuele thema’s

Aan actuele thema’s is geen gebrek. Zo volgen de veranderingen rond milieuprestatieberekeningen, databases en Environmental Product Declarations elkaar in hoog tempo op. De regels en methodieken zijn bovendien niet altijd even toegankelijk. Voor veel constructeurs kost het daardoor veel tijd om te achterhalen wat er verandert en wat dit voor hun projecten betekent. En juist daar kan de commissie volgens Uijtenhaak meerwaarde bieden. “Binnen de commissie zitten mensen die deze ontwikkelingen nauwgezet volgen en goed begrijpen. Als we hun kennis helder en praktisch beschikbaar maken, helpen we leden direct verder. Dan wordt het lidmaatschap heel tastbaar: je hoeft niet alles zelf uit te zoeken, maar kunt gebruikmaken van de kennis die binnen de vereniging aanwezig is.”

Initiatieven zoals de nieuwe rubriek Sustainable Spotlight, waarin onder andere duurzame constructieve oplossingen uit de praktijk worden belicht, passen in zijn ogen goed bij die ambitie. Maar ook bijeenkomsten, excursies, handreikingen en inhoudelijke bijdragen kunnen constructeurs helpen om nieuwe kennis sneller toe te passen. De uitdaging is daarbij niet alleen om goede inhoud te ontwikkelen, maar ook om constructeurs daadwerkelijk te bereiken. “Techneuten worden vaak volledig opgeslokt door de waan van de dag. Ze zien meestal wel het belang van een bijeenkomst of een inhoudelijk netwerk, maar de agenda wint het al snel. We moeten onderwerpen daarom toegankelijk presenteren en laten zien wat iemand er morgen in zijn werk aan heeft.”