De transitie naar duurzame constructies begint met het stap voor stap implementeren van nieuwe kennis en technieken. Met de steeds grotere noodzaak voor duurzaamheid in de bouw wil de commissie Duurzaamheid van VNconstructeurs deze kennis delen en vakgenoten inspireren in hun eigen projecten. In de serie Sustainable Spotlight bekijken we wat er nú al mogelijk is. Deze keer richten we de spotlight op de afstudeerscriptie van Gweneira van Koot: The reusability of cast-in-situ concrete slab elements.

‘Hoe kunnen we het hergebruik van in-situ gestorte betonvloeren naar een standaard werkwijze brengen?’ Met die vraag ging Gweneira van Koot aan de slag voor haar afstudeeronderzoek, dat zij uitvoerde als afronding van haar dubbele master Structural Engineering en Construction Management. De aanleiding ontstond tijdens haar werk als constructeur bij Haskoning. Bij de herontwikkeling van de C-pier op Schiphol liep zij tegen een opmerkelijk probleem aan: “Het doel was om hier een heel duurzaam nieuw ontwerp te maken, maar ondertussen gooien we bij de sloop van het oude ontwerp juist weer heel veel beton weg. Dat moet beter kunnen.”
Mogelijkheden inzichtelijk maken
Van Koot richtte zich specifiek op in-situ gestorte betonvloeren. “Vloeren vormen in gebouwen veruit het grootste oppervlak. Toen dacht ik: als we ergens veel impact kunnen maken met hergebruik, dan is het daarmee.” Daarvoor ontwikkelde zij een verificatieraamwerk waarmee constructeurs al in een vroeg stadium kunnen beoordelen of vloerplaten geschikt zijn voor hergebruik. “Wat je nu vaak ziet gebeuren, is dat we alles willen weten voordat we een beslissing nemen. Dan voeren we ontzettend veel testen uit, terwijl een deel daarvan achteraf helemaal niet nodig blijkt,” legt ze uit.
Het raamwerk bestaat uit twee stappen. De eerste beoordeling, de preliminary declared reuse performance, wordt uitgevoerd op basis van archiefgegevens, historische normen en beperkte inspecties. Daarna volgt de tweede fase met gerichte verificatietesten. Met behulp van een stoplichtsysteem wordt zo snel inzichtelijk of een vloerplaat geschikt is voor hergebruik binnen een nieuw project. Daarbij worden de platen getoetst aan de kwaliteitseisen van de CE-markering.
De juiste plaat bij het juiste project
Voor haar onderzoek paste Van Koot de methode toe op de herontwikkeling van de C-pier van Schiphol. Maar toen de vloerplaten werden getest voor het nieuwe pierontwerp, bleef de milieuwinst tot haar verrassing beperkt tot ongeveer 15 à 20 procent. “Toen dacht ik: geen enkele opdrachtgever gaat dit doen. Het is te veel moeite voor relatief weinig winst.” Daarna testte Van Koot het gebruik van de vloerplaten voor een ander, nabijgelegen project: kantoorpand De Grove. “In dat project leverde het hergebruik van de platen een emissiereductie van ongeveer 60 procent op,” vertelt ze enthousiast.
De belastingeisen voor een kantoorpand zijn lager dan bij een bijeenkomstruimte zoals de C-pier”, legt ze uit. “Daarnaast was de vrije overspanning die in een kantoor nodig is ook veel lager dan in de C-pier, waardoor er geen extra versterkingsmaatregelen nodig waren.” Dat de platen niet geschikt waren bij de C-pier, maar bij De Grove leidde tot een nieuw inzicht. “Ik wilde een methode ontwikkelen om de capaciteit van de platen te bepalen. Achteraf denk ik dat de grootste bijdrage van mijn raamwerk zit in het vinden van de juiste match tussen bestaande platen en nieuwe projecten. Daar ligt de grootste winst voor de toekomst.”
Een nieuwe rol binnen de bouwketen
Van Koot ontwikkelde naast het verificatieraamwerk een bijpassend communicatieraamwerk. “Bij veel projecten moeten beslissingen worden genomen terwijl de benodigde informatie nog niet beschikbaar is. Dan hopen we eigenlijk maar dat het goed gaat en vaak wordt het plan voor hergebruik alsnog afgewezen.” Het raamwerk brengt daarom in kaart welke gegevens op welk moment nodig zijn, welke partijen betrokken moeten zijn en hoe verantwoordelijkheden verdeeld kunnen worden. Tijdens haar onderzoek zag Van Koot een nieuwe rol ontstaan binnen de bouwketen: een tussenpersoon die vrijkomende materialen opslaat, controleert en opnieuw aanbiedt. “Op dit moment zie je vaak dat de sloper die rol oppakt. Maar het zou ook heel logisch zijn als producenten dat in de toekomst gaan doen, omdat zij al ervaring hebben met kwaliteitscontrole en certificering.” Van Koot ziet het verplicht werken met secundaire materialen als mogelijke oplossing om duurzaam hergebruik te bevorderen. “Een klein target van 10 procent herbruikbare materialen per project zou deze nieuwe stroom van productie al flink kunnen bevorderen.”
Kennis delen om verder te komen
Een van de grootste uitdagingen die Van Koot tegenkwam, was het gebrek aan beschikbare projectinformatie. Voor haar analyse van het project aan het Stationsplein in Leiden sprak zij met opdrachtgevers, constructeurs, ontwikkelaars en sloopbedrijven om het volledige proces te kunnen reconstrueren. “Als sector zijn we allemaal aan het pionieren. Dan moeten we ook van elkaar leren. Als iedereen die kennis voor zichzelf houdt, gaan we die beweging naar een circulaire sector niet maken.”
Daarin spelen constructeurs een belangrijke rol. “De grootste kansen liggen in de kennisdeling van constructeurs richting opdrachtgevers. Uiteindelijk moet je samen de ontwerpbeslissingen nemen.”
Samen bouwen aan een duurzame toekomst
Aan collega-constructeurs wil Van Koot vooral meegeven dat verschillende generaties elkaar kunnen versterken. “De oudere generatie heeft enorm veel technische kennis en ervaring. Mijn generatie heeft veel geleerd over duurzaamheid, circulariteit en digitalisering. Als we die twee werelden beter combineren, kunnen we veel sneller stappen zetten,” stelt ze. “Wij genereren wereldwijd als bouwsector 37 procent van al het afval. Tegelijkertijd zie ik hoeveel CO₂ we kunnen besparen met relatief kleine ontwerpingrepen. Juist daarom hebben wij als constructeurs de verantwoordelijkheid om die kansen te benutten en de aarde zo lang mogelijk mooi te houden.”
De afstudeerscriptie van Gweneira van Koot is te lezen in de repository van de TU Delft: The reusability of cast-in-situ concrete slab elements.
Deel deze pagina
Meer weten over dit onderwerp?
|
Tijl Uijtenhaak |